บรรยายประจำวันเสาร์ ภาคมาฆบูชา พ.ศ. 2530 ชุด ธรรมะคือสิ่งพัฒนาชีวิต ครั้งที่ 3 เรื่อง คุกของชีวิต กับสิ่งที่หล่อเลี้ยงชีวิต วันที่ 7 กุมภาพันธ์ 2530

ตัวตนนั่นแหละติดคุกแห่งตัวตน ชีวิตนั่นแหละติดคุกของชีวิตเอง คนดีก็ติดคุกของความดี คนเมาบุญก็ติดคุกของบุญ ทั้งชั่วทั้งดีล้วนแต่อัปรีย์ ถ้าไปยึดมั่นเข้ามันกัดเอาทั้งนั้น การอยู่เหนือโลกต้องไม่มีอะไรในโลกมาครอบงำจิตใจได้ เมื่อหมดความรู้สึกว่ามีตัวตน มันก็ไม่ต้องติดคุกแห่งตัวตน ในคุกมีสิ่งที่ยั่วที่หลอกล่อให้รักคุก ให้อยากจะอยู่ในคุก อุปาทานคือสิ่งที่สร้างคุก หมดอุปาทานจึงพ้นจากคุก

พุทธศาสนาสอนให้ดูภายในตัวเอง รู้จักตัวเอง ไม่ต้องเชื่อใคร อย่าให้บุญกลายเป็นคุก ให้บุญเป็นเครื่องเลื่อนขึ้นไปสู่นิพพาน มันต้องเหนือบาป แล้วก็เหนือบุญ แล้วก็นิพพาน ความรู้สึกว่าตัวกูผู้อยากนั้นมันเกิดภายหลังความอยาก การหลุดจากคุกคือ จิตไม่ไปติดอยู่ในสิ่งที่น่ายึดถือ ที่หลอกให้ยึดถือ

คำว่า “ว่าง” มันว่างจากการปรุงแต่ง ไม่ใช่ว่าว่างเพราะไม่มีอะไรเลย

ร่วมสมทบการผลิตสื่อธรรมะของพุทธทาสภิกขุ ได้ที่ : ชื่อบัญชี “งานเผยแผ่ธรรม ธรรมทานมูลนิธิ” ธนาคารไทยพาณิชย์ สาขาไชยา เลขที่บัญชี 541-213413-6