บรรยายประจำวันเสาร์ ภาคอาสาฬหบูชา พ.ศ. 2532 ชุด ธรรมะคือสิ่งพัฒนาชีวิต ภาคผนวก 2 เรื่อง ชีวิตที่ว่าง วันที่ 23 กันยายน 2532

คำว่า “สูญ” ตามบาลีแปลว่า “ว่าง” ไม่ได้แปลว่าสูญเปล่า ชีวิตที่ว่างหมายถึง ไม่จับฉวยอะไร ไม่ยึดถืออะไร จิตตามธรรมชาติไม่ได้ยึดมั่นถือมั่นอะไร ที่วุ่นนี้มาทีหลัง ชีวิตว่างนี้จะต้องสงบเย็น แล้วก็ต้องเป็นประโยชน์ด้วย ชีวิตสงบเย็นนี้จะต้องฉลาด สามารถ เก่งกาจในหน้าที่ ไม่กัดเจ้าของ จะมีชีวิตที่ไม่หนักต้องว่างจากตัวตน ว่างจากของตนให้ได้ หิริโอตัปปะเป็นจุดตั้งต้นที่จะให้ดำเนินไปสู่พระนิพพาน ถ้าเห็นความว่างและความไม่ว่างของชีวิตจะช่วยให้มีชีวิตว่างได้ การศึกษาที่ถูกต้องสมบูรณ์ แท้จริง ต้องมีการควบคุมความฉลาด ต้องดู แล้วเห็น แล้วรู้ แล้วปฏิบัติ จึงเป็นการศึกษาที่สมบูรณ์ เมื่อเกิดผัสสะต้องมีสติปัญญาให้เพียงพอ อย่าให้เกิดเวทนาโง่ ตัณหาโง่ ให้พิจารณาดูเลือกเอาชีวิตประเสริฐกับชีวิตว่าง อย่างไหนจะดีที่สุด