คณะพระภิกษุจากโครงการพระแลกเปลี่ยนพระภิกษุนานาชาติ บาลี–สันสกฤต ปีที่ 4  เดินทางศึกษาและปฏิบัติธรรมในประเทศไทย ระหว่างวันที่ 1–18 กุมภาพันธ์ 2569 โดยเป็นการเรียนรู้ทั้งในมิติของคัมภีร์ การปฏิบัติ และวิถีชีวิตนักบวช ผ่านการพำนักในวัดสำคัญหลายแห่ง ก่อนปิดโครงการที่สวนโมกข์กรุงเทพ

การเดินทางในช่วงวัดป่าภาคอีสานมิได้เป็นเพียงการศึกษาดูงาน หากเป็นการเรียนรู้ผ่านประสบการณ์ตรง หรือการ “ลงไปอยู่ในรากเหง้า” ของสายพระกรรมฐานไทย ผ่านการธุดงค์ การพำนัก และการฝึกข้อวัตรในวัดป่าจริง

โดยได้ทำกิจกรรมระหว่างวันที่ 1–5 กุมภาพันธ์ 2569 ณ วัดมเหยงคณ์ จังหวัดพระนครศรีอยุธยาแล้ว จากนั้นคณะพระได้เดินทางไปยังภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เพื่อศึกษาและสัมผัสวิถีสายพระกรรมฐานไทย

โดยระหว่างวันที่ 6–10 กุมภาพันธ์ 2569 จะพำนักที่ วัดป่าโสมพนัส จังหวัดสกลนคร ต่อด้วยวันที่ 11–12 กุมภาพันธ์ 2569 ที่ วัดป่าหนองผือ จังหวัดสกลนคร และวันที่ 13–15 กุมภาพันธ์ 2569 ที่ วัดป่าบ้านตาด จังหวัดอุดรธานี ก่อนเดินทางกลับมายังกรุงเทพฯ ระหว่างวันที่ 16–18 กุมภาพันธ์ 2569 เพื่อร่วมกิจกรรมปิดโครงการที่สวนโมกข์กรุงเทพ

วัดป่าหนองผือเป็นสถานที่จำพรรษาสุดท้ายของ หลวงปู่มั่น ภูริทัตโต บูรพาจารย์สำคัญของสายพระป่าไทย ขณะที่วัดป่าบ้านตาดเป็นหนึ่งในศูนย์กลางข้อวัตรและการปฏิบัติที่สืบทอดสายธรรมหลวงปู่มั่นอย่างเข้มข้น การเดินทางครั้งนี้จึงเปิดโอกาสให้พระภิกษุนานาชาติได้สัมผัส “ภูมิทัศน์แห่งธรรม” ที่ไม่อาจถ่ายทอดได้ครบถ้วนผ่านคำบรรยาย ไม่ว่าจะเป็นความวิเวก ความเรียบง่าย ความมีวินัย และวิถีชีวิตที่หลอมรวมธรรมะเข้ากับกิจวัตรประจำวัน

พระภิกษุจากไทย ศรีลังกา และทิเบต ได้ร่วมเรียนรู้ผ่านกิจวัตรของวัดป่า เช่น การตื่นก่อนรุ่งสางเพื่อทำวัตรและภาวนา การออกบิณฑบาตเป็นหมู่คณะ การย้อมจีวร ซักผ้า กวาดลานวัด ปรนนิบัติครูอาจารย์ รวมถึงการสนทนาธรรมและแลกเปลี่ยนประสบการณ์ระหว่างกัน กิจกรรมเหล่านี้มิได้เป็นเพียงพิธีกรรมหรือกิจวัตรประจำวัน แต่ทำหน้าที่เป็นเครื่องมือฝึกสติ ความอดทน ความอ่อนน้อม และการลดอัตตาผ่านการลงมือปฏิบัติจริง

จุดเด่นของโครงการอยู่ที่การเชื่อมโยงการศึกษาคัมภีร์เข้ากับการภาวนา พระภิกษุผู้เข้าร่วมมิได้แลกเปลี่ยนเฉพาะองค์ความรู้ทางบาลีและสันสกฤตเท่านั้น แต่ยังแลกเปลี่ยนรูปแบบการดำเนินชีวิตนักบวชในแต่ละวัฒนธรรม ทำให้เกิดการเรียนรู้ทั้งในระดับ คันถธุระ หรือการศึกษาพระธรรมวินัย และ วิปัสสนาธุระ หรือการฝึกปฏิบัติภาวนาและข้อวัตร

การพำนักในวัดป่าทำให้ผู้เข้าร่วมได้เรียนรู้ระบบวินัยไทยจากภายใน ผ่านการทำซ้ำอย่างมีแบบแผน มากกว่าการรับฟังจากการบรรยายเพียงอย่างเดียว ผลที่เกิดขึ้นคือความเข้าใจเชิงประสบการณ์ ซึ่งช่วยให้เห็นว่าธรรมะมิได้ดำรงอยู่เฉพาะในตำรา หากแสดงออกผ่านวินัย ความสม่ำเสมอ และการฝึกฝนตนเองในทุกอิริยาบถ

แม้พระภิกษุผู้เข้าร่วมจะมาจากภูมิหลังทางวัฒนธรรม ภาษา และพิธีกรรมที่แตกต่างกัน แต่เมื่อกลับสู่ฐานร่วมของพระพุทธศาสนา ได้แก่ ศีล สมาธิ และปัญญา ความแตกต่างเหล่านั้นค่อย ๆ ลดความสำคัญลง เหลือไว้ซึ่งเป้าหมายร่วมของการปฏิบัติเพื่อความหลุดพ้น

ภายหลังเสร็จสิ้นการเดินทางเรียนรู้ในพื้นที่วัดป่าภาคอีสาน คณะพระในโครงการจะเดินทางกลับมายังกรุงเทพฯ และพำนักที่ สวนโมกข์กรุงเทพ ระหว่างวันที่ 16–18 กุมภาพันธ์ 2569 โดยมีกิจกรรมที่ประชาชนสามารถเข้าร่วมได้ ได้แก่ Public Teaching ตลอดทั้งวันในวันที่ 17 กุมภาพันธ์ และ ในวันที่ 18 กุมภาพันธ์ จะมีกิจกรรม ตักบาตรในช่วงเช้า ตามด้วย พิธีปิดโครงการและกิจกรรมพระแบ่งปันประสบการณ์ในช่วงบ่าย ก่อนปิดท้ายด้วย งานปีใหม่ทิเบตในช่วงเย็น

โครงการพระแลกเปลี่ยนพระภิกษุนานาชาติ บาลี–สันสกฤต จึงมีความสำคัญต่อพระพุทธศาสนาร่วมสมัยในหลายมิติ ทั้งการสร้างเครือข่ายพระปฏิบัติระดับนานาชาติ การเผยให้เห็นคุณค่าของสายพระป่าไทยในบริบทโลก และการทำให้การศึกษาคัมภีร์สัมพันธ์กับการปฏิบัติจริงอย่างเป็นรูปธรรม

การเดินทางครั้งนี้จึงไม่ใช่เพียงการเคลื่อนที่จากจังหวัดหนึ่งสู่อีกจังหวัดหนึ่ง แต่คือการเคลื่อนจาก “ความรู้” ไปสู่ “ความเข้าใจ” จาก “คำอธิบาย” ไปสู่ “ประสบการณ์ตรง” และเป็นการเชื่อมหัวใจของผู้ปฏิบัติให้เห็นว่า ไม่ว่าจะมาจากโลกบาลีหรือสันสกฤต ปลายทางของการปฏิบัติก็ยังมุ่งสู่ธรรมเดียวกัน