ชวนฟังเพลง “บ้าหอบฟาง” ของอัสนี–วสันต์ ผ่านมุมธรรมะของพุทธทาสภิกขุ ว่าด้วยการมี การใช้ และการสะสมอย่างไม่หลง พร้อมแนวคิด “กินปลาโดยไม่ถูกก้าง”

เรามักคิดว่ายิ่งรู้ข้อมูลเกี่ยวกับใครมาก ก็ยิ่งรู้จักเขามากขึ้น แต่เพลง “ยินดีที่ไม่รู้จัก” ชวนตั้งคำถามกลับว่า คนที่เราเรียกว่า “รู้จักดี” นั้น เรากำลังเห็นเขาจริง ๆ หรือเห็นภาพที่ใจเราสร้างขึ้น ผ่านเรื่องสมมติ อุปาทาน และ “ตัวกู–ของกู”

บางเพลงไม่ได้พาแค่อดีตกลับมา แต่พา “ฉันคนหนึ่ง” ในอดีตกลับมาด้วย แล้วเหตุใดทั้งที่เราเปลี่ยนไปมาก เรายังรู้สึกว่าเป็น “ฉันคนเดิม”? บทความนี้ชวนมอง Yesterday Once More ผ่านจิตวิทยาเรื่อง sense of self และหลักอนัตตา

อธิบายการเกิดตัวตนและความทุกข์แบบไม่ข้ามภพข้ามชาติและนำไปแก้ทุกข์ได้จริง ที่นี่เดี๋ยวนี้ พุทธทาสภิกขุชวนมองว่า “ตัวกู” เกิดขึ้นได้หลายครั้งในหนึ่งวัน อธิบาย 12 ขั้นตอนการเกิดทุกข์ พร้อมชี้ให้เห็นว่าเราจะหยุดวงจรความทุกข์ได้ตรงไหนบ้าง

ความเพียรไม่ใช่การไปต่อทุกครั้ง จากเรื่องของ Joanna Wietrzyk นักกีฬา HYROX ชวนมองผ่านพุทธธรรมเรื่องสัมมาวายามะ สติ ตัณหา และอุปาทาน ว่าเมื่อไรความพยายามที่ดีอาจกลายเป็นความยึดมั่น และบางครั้งการยอมวางอาจยากกว่าการอดทน

ภูเขาลูกเดียวกันอาจทำให้คนหนึ่งใจเบา แต่อีกคนรู้สึกไร้อำนาจ ธรรมชาติอาจช่วยให้เราปล่อยวางได้ แต่ใจเราก็เป็นอีกครึ่งหนึ่งของสมการ เข้าใจความรู้สึก awe และการคลายความยึดมั่นในตัวกู–ของกู ผ่านคำสอนพุทธทาสภิกขุ

เมื่อโรคอัลไซเมอร์ค่อยๆ พรากความจำ ภาษา และความสามารถไปจาก Alice เธอยังคงเป็นคนเดิมอยู่หรือไม่? มอง Still Alice ผ่านอุปาทาน อนิจจัง อนัตตา และความกรุณาที่ทำให้เรายังมองเห็นคนตรงหน้า แม้เขาจะไม่เหมือนคนในความทรงจำอีกแล้ว

ทำไมจอยจึงต้องเรียนรู้ที่จะยอมให้ไรลีย์เศร้า? มอง Inside Out ผ่านโลกธรรม 8 ตัณหา อุปาทาน และความจริงที่ว่า เมื่อเหตุปัจจัยในชีวิตเปลี่ยน ใจของเราย่อมเปลี่ยนตาม

Last Life in the Universe ไม่ได้เล่าเพียงเรื่องของคนเหงาสองคน แต่ยังชวนมองชีวิตผ่านพุทธธรรม ตั้งแต่ความอยากหนีจากการมีอยู่ ความทุกข์จากการยึดมั่น ไปจนถึงการเปลี่ยนแปลงของใจเมื่อเหตุปัจจัยเปลี่ยน และคำถามว่า “ตัวเรา” ที่เรายึดว่าเป็นเราแท้จริงแล้วตายตัวเพียงใด

ตถตาไม่ใช่เพียงการบอกว่า “อะไรก็ช่างมัน” แต่คือการเห็นสิ่งต่าง ๆ ตามความเป็นจริงและตามเหตุปัจจัย บทความนี้รวบรวมคำอธิบายของพุทธทาสภิกขุจากการบรรยายหลายครั้ง พร้อมถ้อยคำต้นฉบับที่ช่วยให้เข้าใจแนวคิดนี้ในหลายมิติ

ในวาระ 120 ปีชาตกาลพุทธทาสภิกขุ และ 15 ปีสวนโมกข์กรุงเทพ ขอเชิญทุกท่านมาร่วม “วันเยี่ยมสวนโมกข์” เพื่อเยี่ยมเยือน เรียนรู้ และมองไปด้วยกันว่าสิ่งที่ท่านอาจารย์พุทธทาสได้วางรากไว้ งอกงามมาถึงวันนี้อย่างไร และเราจะร่วมกันสานต่อไปสู่วันข้างหน้าได้อย่างไร

ทำไมการละทิ้งความฝันจึงยาก ทั้งที่รู้ว่าอาจไม่เหมาะกับเราแล้ว? ชวนมองผ่านพุทธธรรมเรื่องอนิจจัง ตัณหา อุปาทาน ฉันทะ และแนวคิด “ตัวกู–ของกู” ของพุทธทาสภิกขุ เพื่อเข้าใจความยึดติดกับภาพตัวเองและเรียนรู้การเปลี่ยนเส้นทางชีวิตอย่างไม่รู้สึกล้มเหลว

ชมคลิปย้อนหลัง ธรรมบรรยาย ในชุด "ฟังธรรมตามกาล" และ บรรยายธรรมอื่นๆ ใน ปี 2569

รู้จัก “มานะ” กิเลสแห่งยุคสมัยที่เกิดจากการเอาตัวเองไปเปรียบเทียบกับผู้อื่น ทั้งเหนือกว่า ด้อยกว่า และเท่ากัน พร้อมเข้าใจความเกี่ยวข้องกับ “ตัวกู”

“บิดาก็ดี มารดาก็ดี จงระมัดระวังในเรื่องนี้ให้มากว่า ท่านจะสร้างนรกหรือสวรรค์ให้แก่ลูกท่านได้โดยไม่รู้สึกตัว” ธรรมบรรยายของพุทธทาสภิกขุที่ชวนย้อนมองบทบาทของพ่อแม่ ไม่เพียงในฐานะผู้ให้กำเนิด แต่ในฐานะ “อาจารย์คนแรก” ผู้ปั้นชีวิตของลูกตั้งแต่วันแรก

วิเคราะห์บทเรียนจากเหตุการณ์สะเทือนขวัญกราดยิงโรงเรียน เจาะลึก 3 ปัจจัยที่เปลี่ยนคนธรรมดาให้กลายเป็นฆาตกร บทบาทสื่อมวลชนกับพฤติกรรมเลียนแบบ พร้อมอุทาหรณ์สอนใจเรื่องความไม่แน่นอนของชีวิตและการมีสติ

สวนโมกข์กรุงเทพจัดงานเปิดตัวหนังสือ “สัมมาจาริณี : สตรีผู้ประพฤติศีลเป็นปกติ” ถ่ายทอดชีวิต ศรัทธา และปัญญาของคุณหญิงดำรงธรรมสาร (ใหญ่ วิเศษศิริ) อุบาสิกาคนสำคัญในพระพุทธศาสนาไทย

เมื่อเจอใครทำไม่ถูกต้อง สิ่งแรกที่ต้องระวังไม่ใช่คนเหล่านั้น... แต่คือ "ใจของเราเอง" ถอดบทเรียนธรรมะเตือนใจจาก พระอาจารย์ไพศาล วิสาโล เตือนสติไม่ให้ความโกรธเกลียดดึงด้านมืดในตัวเราออกมาครอบงำ

ความหมายวันอาสาฬหบูชา วันประทานพระธรรมและกฎอิทัปปัจจยตา เรียนรู้วิธีแก้ปัญหาสังคม ความยากจน และการดับทุกข์ด้วยอริยมรรคมีองค์ 8 อย่างถูกต้องตามหลักพุทธศาสนา

เราเป็นชาวพุทธเพราะเข้าใจคำสอนของพระพุทธเจ้า หรือเพียงใช้พุทธศาสนาเป็นที่พึ่งเพื่อขอให้ชีวิตสมหวัง? บทความนี้ชวนสำรวจ 5 ความจริงที่อาจฟังไม่สบายใจ แต่พาเรากลับไปหาแก่นแท้ของพุทธศาสนา นั่นคือการเข้าใจทุกข์ เห็นเหตุแห่งทุกข์ และลงมือเปลี่ยนตนเอง

เราอาจมองเห็นความทุกข์เมื่อเจ็บปวด แต่กลับมองไม่เห็นภาระที่ซ่อนอยู่ในความสุข เพราะยิ่งรักและพอใจกับสิ่งใด เราก็ยิ่งต้องคอยรักษาและกลัวสูญเสียสิ่งนั้น พุทธทาสภิกขุจึงชวนให้เข้าใจความทุกข์ในความหมายที่กว้างกว่าความเจ็บปวด

การบวชอยู่ที่บ้านไม่ใช่เพียงการทำใจให้สงบ แต่คือการฝึกตนให้ดำเนินชีวิตอย่างถูกต้องในทุกด้าน พุทธทาสภิกขุเสนอหลักสัปปุริสธรรม 7 เป็นแนวทางของผู้มีชีวิตสงบเย็น ประกอบด้วยการรู้จักเหตุ รู้จักผล รู้จักตน รู้จักประมาณ รู้จักเวลา รู้จักชุมชน และรู้จักบุคคล เมื่อรู้จักสิ่งเหล่านี้อย่างถูกต้อง เราจะไม่ใช้ชีวิตตามความงมงาย ความอยาก หรือกิเลส แต่สามารถวางตน ทำงาน ติดต่อกับผู้อื่น และรอผลของการกระทำอย่างมีสติปัญญา จนชีวิตประจำวันกลายเป็นการประพฤติธรรมอยู่ทุกขณะ

ผู้ครองเรือนไม่จำเป็นต้องออกจากบ้านไปบวชในวัด จึงจะสามารถประพฤติธรรมอย่างจริงจังได้ ชีวิตครอบครัว การงาน และความสัมพันธ์กับผู้คนรอบตัว ล้วนเป็นพื้นที่ฝึกใจได้ หากดำเนินชีวิตตามหลักฆราวาสธรรม 4 บ้านก็ไม่ใช่เพียงสถานที่อยู่อาศัย แต่สามารถกลายเป็นสถานที่ฝึกตน ลดกิเลส และดำเนินชีวิตอย่างสงบเย็นได้

การบวชไม่ได้หมายถึงเพียงการออกจากบ้านไปอยู่ในวัด แต่หัวใจสำคัญคือการละเว้นสิ่งที่ควรละ และฝึกใจให้พ้นจากอำนาจของกิเลส พุทธทาสภิกขุเสนอว่า ผู้ที่ไม่มีโอกาสบวช รวมถึงผู้ครองเรือน ก็สามารถ “บวชอยู่ที่บ้าน” ได้ ด้วยการฝึกอินทรีย์ 5 คือ ศรัทธา วิริยะ สติ สมาธิ และปัญญา ผ่านการทำงาน การดูแลบ้าน และการดำเนินชีวิตในทุก ๆ วัน