ากการดูปลาตัวเล็กในฝาบาตร สู่ประสบการณ์ที่ท่านพุทธทาสเรียกว่าสมาธิเล่นสนุกของเด็ก และมุมมองการฝึกจิตด้วยความสนใจใคร่ลอง

เมื่อโลกเงียบลง ใจอาจกลับตื่นขึ้น ท่านพุทธทาสเล่าถึงความแจ่มใสยามดึก และชวนคิดว่าการตื่นอยู่ด้วยธรรมต่างจากการลืมตาใช้ชีวิตอย่างไร

ในยุคที่ทุกคนถูกเร่งให้ประสบความสำเร็จ คนที่มีความสุขกับชีวิตธรรมดากลับถูกสงสัยว่าไปต่อไม่ไหว “คนเก็บฟืน” ของคาราบาวชวนเราทบทวนความรู้จักพอ ผ่านความหมายของสันโดษที่อยู่ร่วมกับความเพียรได้ และแนวคิด “อยู่เย็นเป็นประโยชน์” ของพุทธทาส ซึ่งเชื่อมความสงบในใจกับการเกื้อกูลคนรอบตัว

ป่ามีเวลาพัก และเสียงร้องของสัตว์ก็มีเรื่องราว ชวนฟังจังหวะชีวิตในสวนโมกข์ผ่านบันทึกท่านพุทธทาส ตั้งแต่ความเงียบยามเที่ยงจนถึงเสียงเตือนภัยที่ดังขึ้นพร้อมกันทั้งป่า

เมื่อนากตัวใหญ่ขวางทางบิณฑบาต ท่านพุทธทาสทำอย่างไร? เรื่องเล่าที่พาไปพบความอยากรู้อยากทดลองของท่าน และการเปลี่ยนสิ่งที่เคยกลัวให้กลายเป็นเรื่องธรรมดา

อ่านวิธีแก้ความกลัวมาแล้ว ทำไมเมื่ออยู่คนเดียวในป่าจึงยังกลัว? ท่านพุทธทาสเล่าประสบการณ์ตรงถึงช่องว่างระหว่างการรู้หลักกับการลงมือฝึก และสิ่งที่ทำให้ใจค่อย ๆ เข้มแข็งขึ้น

โรงพื้นดินมุงจาก โบสถ์เก่า และป่าทึบที่ชาวบ้านไม่กล้าเข้าไปลำพัง คือภาพสวนโมกข์ในสองปีแรก เหตุใดท่านพุทธทาสจึงยังเห็นคุณค่าของสถานที่เช่นนี้ แม้ภายหลังจะมีที่พักสบายขึ้นแล้ว?

ความรู้มากมายช่วยให้เราพ้นทุกข์ได้เสมอไปหรือ? ท่านพุทธทาสภิกขุชวนแยกแยะพุทธศาสนากับปรัชญา โดยเน้นว่าหัวใจของศาสนาคือการปฏิบัติเพื่อดับทุกข์ พร้อมชวนทบทวนว่า สิ่งที่เรากำลังศึกษาช่วยแก้ความทุกข์ในชีวิตจริงได้เพียงใด

ฟัง Breaking the Habit ของ Linkin Park ผ่านเรื่องอนุสัยในมุมพุทธทาส และการทวนกระแสกิเลสของพระไพศาล ฝึกรู้ทันความโกรธและเปลี่ยนพฤติกรรมซ้ำเดิม

ทำไมเด็ก ๆ จึงวิ่งหนีท่านพุทธทาสและร้องว่า “พระบ้ามาแล้ว”? อ่านเรื่องราวความเข้าใจผิดในยุคเริ่มต้นสวนโมกข์ และวิธีวางใจของท่านท่ามกลางทั้งข้อครหาและกำลังใจ

ถอดรหัสเบื้องหลังการก่อตั้งสวนโมกขพลารามของพุทธทาสภิกขุ จากอุดมคติขบถที่ปฏิเสธความวุ่นวายในเมืองกรุง สู่การบุกเบิกป่าผีดุ และการสร้างนวัตกรรมทางปัญญาเพื่อความหลุดพ้น

ธรรมบรรยาย Mingyur Rinpoche เรื่องความหลุดพ้นในโลกยุคใหม่ เรียนรู้การฝึกรู้ตัวครั้งละสั้น ๆ แต่บ่อย ๆ พร้อมบ่มเพาะความเมตตาและปัญญา เพื่ออิสรภาพภายใน

แสงอาทิตย์ช่วยให้เรามองเห็นสิ่งรอบตัว แต่แสงสว่างของพระธรรมช่วยให้เราเห็นความทุกข์และเหตุแห่งทุกข์ในใจ ธรรมบรรยายนี้ชวนสำรวจความร้อนใจ ความหิวที่ไม่สิ้นสุด และความยึดมั่นในตัวกูของกู พร้อมเรียนรู้ว่าการรู้จักพอไม่ได้หมายถึงการหยุดแสวงหา และการมีทรัพย์ก็ไม่จำเป็นต้องแบกทรัพย์นั้นไว้ในใจ

มีทุกอย่างแต่ทำไมใจยังทุกข์? สำรวจนรกที่แฝงในชื่อสวรรค์ ผ่านคำสอนพุทธทาสเรื่องความอยาก ความพอ และการมีเงินโดยไม่ให้เงินเผาใจ

ถ้าเรามองความผิดหวังเหมือนเพื่อนเก่าที่แวะมาเยือน ใจจะเปลี่ยนไปอย่างไร? จากเพลงของนิโคล เทริโอถึง Smile ของ Nat King Cole ชวนมองสุขและทุกข์ด้วยสายตาใหม่ เห็นว่าทั้งคู่ต่างไม่เที่ยง และเรียนรู้ที่จะยอมรับชีวิตโดยไม่ต้องรอให้ทุกอย่างเป็นไปดังใจ

คนรวยใน Parasite ไม่ได้เลว คนจนก็ไม่ได้ดีเสมอไป แล้วอะไรทำให้มนุษย์ที่ต้องพึ่งพากัน กลายเป็นผู้เบียดเบียนกัน? ลองมองหนังเรื่องนี้ผ่านคำสอนของพุทธทาสเรื่องความเห็นแก่ตัว กรุณา และ “เพื่อนทุกข์ เกิด แก่ เจ็บ ตาย”

จากพื้นที่เรียนรู้ธรรมะตลอด 15 ปี สู่ก้าวต่อไปของสวนโมกข์กรุงเทพที่เชื่อมคำสอนกับชีวิตประจำวัน ผ่านความร่วมมือของพระสงฆ์และภาคี การสื่อสารด้วยศิลปะ และการใช้เทคโนโลยีเปิดทางให้ผู้คนเข้าถึงมรดกทางธรรมของพุทธทาสภิกขุ

ฟัง Here For It All ของ Mariah Carey แล้วลองมองชีวิตผ่านโลกธรรม 8 เราไม่จำเป็นต้องชอบทุกอย่างที่เกิดขึ้น แต่อาจเรียนรู้ที่จะอยู่กับชีวิตทั้งหมดโดยไม่ต้องต่อรองกับมัน

หอจดหมายเหตุพุทธทาสฯ หารือวัดบวรนิเวศวิหาร พัฒนาจดหมายเหตุสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส สู่ฐานข้อมูลดิจิทัลเพื่อการศึกษาและค้นคว้า

ชวนฟังเพลง “บ้าหอบฟาง” ของอัสนี–วสันต์ ผ่านมุมธรรมะของพุทธทาสภิกขุ ว่าด้วยการมี การใช้ และการสะสมอย่างไม่หลง พร้อมแนวคิด “กินปลาโดยไม่ถูกก้าง”

อธิบายการเกิดตัวตนและความทุกข์แบบไม่ข้ามภพข้ามชาติและนำไปแก้ทุกข์ได้จริง ที่นี่เดี๋ยวนี้ พุทธทาสภิกขุชวนมองว่า “ตัวกู” เกิดขึ้นได้หลายครั้งในหนึ่งวัน อธิบาย 12 ขั้นตอนการเกิดทุกข์ พร้อมชี้ให้เห็นว่าเราจะหยุดวงจรความทุกข์ได้ตรงไหนบ้าง

ตถตาไม่ใช่เพียงการบอกว่า “อะไรก็ช่างมัน” แต่คือการเห็นสิ่งต่าง ๆ ตามความเป็นจริงและตามเหตุปัจจัย บทความนี้รวบรวมคำอธิบายของพุทธทาสภิกขุจากการบรรยายหลายครั้ง พร้อมถ้อยคำต้นฉบับที่ช่วยให้เข้าใจแนวคิดนี้ในหลายมิติ

ชมคลิปย้อนหลัง ธรรมบรรยาย ในชุด "ฟังธรรมตามกาล" และ บรรยายธรรมอื่นๆ ใน ปี 2569

สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป. อ. ปยุตฺโต) ให้ข้อชี้แนะสวนโมกข์กรุงเทพ ในวาระ 120 ปีชาตกาลพุทธทาสภิกขุ และ 15 ปีสวนโมกข์กรุงเทพ เน้นการสร้างความเข้าใจที่ถูกต้องในหลักพระพุทธศาสนา