สวนโมกข์กรุงเทพจัดกิจกรรมเฉลิมฉลอง เทศกาลปีใหม่ทิเบต “โลซาร์” (Losar) เมื่อวันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2569 ท่ามกลางบรรยากาศเรียบง่าย อบอุ่น และเปี่ยมความหมายทางจิตวิญญาณ โดยกิจกรรมครั้งนี้เป็นส่วนหนึ่งของ โครงการแลกเปลี่ยนพระภิกษุนานาชาติสายบาลี–สันสกฤต ซึ่งเปิดพื้นที่ให้เกิดการเรียนรู้ทางพระพุทธศาสนาข้ามวัฒนธรรมอย่างใกล้ชิด

แม้โลซาร์จะเป็นเทศกาลสำคัญของชาวทิเบต แต่การจัดงานในครั้งนี้ได้ขยายความหมายจาก “ประเพณีของชนชาติหนึ่ง” ไปสู่การเป็น พื้นที่ร่วมแห่งธรรมะ ที่ผู้คนหลากหลายพื้นเพสามารถมีส่วนร่วมได้

โลซาร์ : ปีใหม่ที่มีรากจากประวัติศาสตร์ยาวนาน

คำว่า โลซาร์ มาจากภาษาทิเบต
Lo หมายถึง “ปี” และ Sar หมายถึง “ใหม่”
จึงมีความหมายตรงตัวว่า ปีใหม่

เทศกาลนี้เริ่มต้นในวันแรกของเดือนหนึ่งตามปฏิทินจันทรคติทิเบต และเฉลิมฉลองต่อเนื่องยาวนานถึง 15 วัน ซึ่งมักตรงกับช่วงเดือนกุมภาพันธ์ถึงมีนาคมของปฏิทินสากล

เดิมที ชาวทิเบตมีพิธีเฉลิมฉลองฤดูหนาวเพื่อบูชาเทพและขอความคุ้มครองตามความเชื่อของศาสนาบอน ก่อนที่พุทธศาสนาจะเข้ามามีบทบาท ต่อมาเมื่อพุทธศาสนาแพร่หลาย พิธีกรรมดั้งเดิมจึงค่อย ๆ ผสานเข้ากับพุทธจารีต จนกลายเป็นเทศกาลโลซาร์ในรูปแบบที่สืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน และได้รับการกำหนดวันขึ้นปีใหม่อย่างเป็นทางการตั้งแต่ราวศตวรรษที่ 13

จากพิธีเฉลิมฉลอง สู่การเริ่มต้นใหม่ทางใจ

ในคติพุทธทิเบต โลซาร์ไม่ได้หมายถึงเพียงการเปลี่ยนผ่านของปฏิทิน แต่คือช่วงเวลาแห่งการ ชำระล้างชีวิตและตั้งต้นจิตใจใหม่

สาระสำคัญของเทศกาลประกอบด้วย

• การปล่อยวางสิ่งไม่ดีของปีที่ผ่านมา

• การสวดมนต์และอธิษฐานเพื่อความเป็นสิริมงคล

• การตั้งเจตนาใหม่ด้วยจิตที่บริสุทธิ์

• การแผ่เมตตาและแบ่งปันความสุขแก่ผู้อื่น

พิธีกรรมสำคัญ เช่น การเผาเครื่องหอม การขจัดสิ่งไม่เป็นมงคล และการปักธงมนตราใหม่ สื่อถึงการเริ่มต้นชีวิตด้วยพลังใจที่สะอาดและสดใส

โลซาร์ในบริบทสวนโมกข์กรุงเทพ

การจัดงานที่สวนโมกข์กรุงเทพสะท้อนแนวคิดการเรียนรู้ธรรมะร่วมสมัย โดยกิจกรรมดำเนินไปอย่างสงบและเปิดกว้าง ไม่เน้นการแสดงเชิงพิธีการ แต่เน้นประสบการณ์การมีส่วนร่วม

ภายในงานประกอบด้วย

• พระสงฆ์ไทยสวดบูชาพระรัตนตรัยในภาษาบาลี

• พระภิกษุทิเบตสวดมนต์ตามจารีตวัชรยาน

• การอธิบายความหมายของโลซาร์ในหลายภาษา

• การแจกเครื่องบูชา Tsok แก่ผู้ร่วมงาน

• วงสนทนาและถาม–ตอบอย่างเป็นกันเอง

บรรยากาศของงานจึงคล้าย “ห้องเรียนทางธรรม” มากกว่าเวทีเฉลิมฉลอง

ปีใหม่ที่เชื่อมผู้คนข้ามพรมแดน

กิจกรรมครั้งนี้เป็นส่วนหนึ่งของ โครงการแลกเปลี่ยนพระภิกษุนานาชาติบาลีสันสกฤต ปีที่ 4 ซึ่งมุ่งเชื่อมโยงทั้งสาย คันถธุระ (การศึกษา) และ วิปัสสนาธุระ (การปฏิบัติภาวนา) เปิดโอกาสให้พระสงฆ์และฆราวาสได้เรียนรู้ความหลากหลายภายในพระพุทธศาสนาเดียวกัน โลซาร์ที่สวนโมกข์กรุงเทพจึงไม่ได้เป็นเพียงงานวัฒนธรรม หากแต่เป็นภาพสะท้อนของพระพุทธศาสนาในโลกยุคใหม่ ศาสนาที่ยังมีชีวิต ผ่านการพบกัน การเรียนรู้ และมิตรภาพระหว่างผู้คนต่างภาษาและวัฒนธรรม

Photo by คุณพูนศักดิ์ พรณัฐวุฒิกุล / poonsak Pornnatwuttikul