ข้อนี้ถ้าสังเกตก็เห็นได้ง่ายไม่ลึกลับอะไร แต่คนไม่สังเกตคิดว่า บิดามารดาก็เป็นบิดามารดา ครูบาอาจารย์ก็อยู่ที่โรงเรียน ที่วัดที่วา ทีนี้เขาว่าบิดามารดานั่นแหละเป็นอาจารย์คนแรก พูดกันง่าย ๆ ก็คือว่าสอนลูกตั้งแต่ให้ดูด ให้ดูดนม ให้ถ่ายอุจจาระ ให้ถ่ายปัสสาวะ ให้ทำทุกอย่างเหมือนกับเด็กเพิ่งคลอดมาต้องได้รับการสั่งสอนอะไรบ้าง มารดาเขาสอน ยังสอนต่อไปจนกว่ามันจะโตจะใหญ่พอที่จะไปโรงเรียนได้ จึงจะส่งไปโรงเรียน ระยะนั้นหลายปีบิดามารดาสอน ก็เรียกว่าเป็นอาจารย์คนแรก ไม่มีใครจะแรกไปกว่านั้น เขาไม่ค่อยไม่ค่อยมองกัน

ถ้ามองกันก็จะเห็น

ความสำคัญบิดามารดาว่า

เป็นผู้ที่ปั้นลูกปั้นวิญญาณ

ของลูกขึ้นมาทีเดียว

เราจะเป็นคนหยาบคายหรืออ่อนโยน

ก็แล้วแต่บิดามารดาปั้นมาแต่แรก

เราจะเป็นคนซื่อตรง ไม่ซื่อตรง มันก็แล้วแต่บิดามารดาปั้นมาแต่แรก

มันจะมีความคิดผิดคิดถูก คิดเลวคิดดี

มีนิสัยใจคออย่างไร

ก็แล้วแต่บิดามารดาปั้นขึ้นมาตั้งแต่แรก

มันเป็นการใส่ลงไปทีแรกมันแน่นแฟ้นมั่นคงมันเปลี่ยนยาก และนิสัยใจคอที่เป็นมาตั้งแต่เด็กนี่มันเปลี่ยนยาก มันฝังลงไปแน่นแฟ้น

นี่บิดามารดาเป็นอาจารย์คนแรก ดังนั้นควรจะมองเห็นความสำคัญ และระมัดระวังกันให้ดี ๆ

ลูกเขาคลอดมาใหม่ ๆ เราสอนลงไปอย่างไร อบรมลงไปอย่างไรมันก็เป็นอย่างนั้น มันจะมีอนาคตที่ดีหรือที่ไม่ดีมันก็แล้วแต่อาจารย์คนแรก อาจารย์คนแรกนี้มันสอนอยู่หลายปีกว่าจะไปโรงเรียน นั้นเราจะมีนิสัยอย่างไรมันก็มาจากบิดามารดา จะขี้เหนียวอย่างยิ่ง หรือว่าจะประหยัดพอดี หรือจะมีใจกว้างเกินพอดี อย่างนี้ก็แล้วแต่นิสัยที่บิดามารดาเขาใส่ให้มา ในฐานะเป็นอาจารย์คนแรก เราจะเป็นคนสะเพร่า เป็นคนสะเพร่าทำอะไรหวัด ๆ หยาบ ๆ หรือว่าเราจะเป็นคนละเอียดละออประณีต สังเกต สังกาดี นี่ก็แล้วแต่การกระทำของบิดามารดาที่อบรมมาแต่แรก

เดี๋ยวนี้เรารอดตัวได้ก็ควรจะขอบพระคุณบิดามารดาที่สอนมาดี แล้วผู้ที่จะเป็นบิดามารดาต่อไปก็ขอให้ระมัดระวังเรื่องนี้ให้มากที่สุด จะสร้างลูกให้เป็นสัตว์ หรือจะสร้างลูกให้เป็นคน จะสร้างลูกให้เป็นมนุษย์ จะสร้างลูกให้เป็นเทวดาอะไรก็ได้ทั้งนั้น มันแล้วแต่การกระทำของท่าน ดังนั้นควรจะเตรียมศึกษาไว้ดี ๆ ความรู้อย่างไร ศีลธรรมอย่างไร ธรรมมะอย่างไร ศึกษาไว้ให้เพียงพอสำหรับจะปั้นลูกของตนได้ตามที่ปรารถนา

พุทธทาสภิกขุ