การศึกษาเรื่องอุปกิเลส 16 จึงมิใช่เป็นเพียงการท่องจำรายการข้อเสียทางศีลธรรม แต่เป็นการศึกษาแผนที่วินิจฉัยโรคทางจิตวิญญาณอย่างละเอียด สำหรับผู้ปฏิบัติธรรมแล้ว รายการอุปกิเลสทั้ง 16 นี้ทำหน้าที่เสมือนเป็น "เครื่องมือวินิจฉัย" ที่มีความแม่นยำสูง