ตลอดหลายวันที่ผ่านมา คณะพระภิกษุในโครงการแลกเปลี่ยนพระสงฆ์นานาชาติได้เดินทางไปศึกษาธรรมและปฏิบัติภาวนา ณ Na Uyana Aranya วัดป่าเถรวาทที่ตั้งอยู่ท่ามกลางผืนป่าใหญ่และขุนเขาอันสงบของประเทศศรีลังกา การเดินทางครั้งนี้ไม่เพียงเป็นการเรียนรู้ข้ามวัฒนธรรมของพระสงฆ์นานาชาติเท่านั้น แต่ยังเปิดมุมมองให้เห็นบทบาทของศรีลังกาในฐานะแผ่นดินสำคัญของพระพุทธศาสนา ทั้งในมิติของการปฏิบัติ ประวัติศาสตร์ และศรัทธาของสาธารณชน

เรียนรู้ที่วัดป่า Na Uyana Aranya

Na Uyana Aranya เป็นวัดป่าที่มีพื้นที่กว้างใหญ่ มีกุฏิกว่า 200 หลัง กระจายตัวอยู่ตามไหล่เขาและพื้นที่ป่าเงียบสงัด สภาพแวดล้อมที่เป็นธรรมชาติและห่างไกลความวุ่นวาย ทำให้ที่นี่เหมาะอย่างยิ่งสำหรับการภาวนา

วัดแห่งนี้ขึ้นชื่อเรื่องความเคร่งครัดในพระวินัยและข้อวัตร พระภิกษุจากหลายประเทศทั่วโลกเดินทางมาปฏิบัติภาวนา โดยมีเป้าหมายเดียวกันคือการพัฒนาจิตใจและมุ่งสู่มรรคผล

การบวชในวัดนี้มีขั้นตอนที่รอบคอบ ผู้สมัครจะต้องผ่านช่วงเวลา “ปัณฑุปลาส” หรือการครองผ้าขาวก่อน เพื่อฝึกตนให้คุ้นเคยกับวิถีสมณะอย่างน้อยครึ่งปี หลังจากนั้นจึงบวชเป็นสามเณร และอยู่ในเพศเณรประมาณหนึ่งปีก่อนอุปสมบทเป็นพระภิกษุ กระบวนการดังกล่าวสะท้อนความรับผิดชอบต่อพระศาสนาอย่างจริงจัง คล้ายกับวัดสายป่าที่เคร่งครัดในประเทศไทย

แนวทางการภาวนาของวัดรับอิทธิพลจากสายของ ท่านพะอ็อกสยาดอ โดยมี อานาปานสติ เป็นกรรมฐานหลัก การสอนและการตอบคำถามตั้งอยู่บนฐานของพระไตรปิฎกและอรรถกถาอย่างมั่นคง จึงเป็นการปฏิบัติที่ไม่ละทิ้งทั้งคัมภีร์และประสบการณ์ตรง

พื้นที่ป่าและภูเขาแห่งนี้ยังมีประวัติการเป็นสถานที่ภาวนามายาวนานกว่า 2,000 ปี แสดงให้เห็นว่า “วิเวก” ไม่ได้เป็นเพียงบรรยากาศ แต่เป็นเงื่อนไขสำคัญที่ช่วยบ่มเพาะศักยภาพของมนุษย์ให้เข้าถึงความดับทุกข์ได้จริง

เช้าวันหนึ่งที่อนุราธปุระ

อีกช่วงเวลาสำคัญของการเดินทางคือการไปยัง เมืองอนุราธปุระ (Anuradhapura) เมืองโบราณที่เป็นศูนย์กลางพุทธศาสนาที่สำคัญของศรีลังกา

ในช่วงเช้าวัน พระสงฆ์จากหลายประเทศ ได้แก่ ไทย ศรีลังกา ทิเบต เนปาล และภูฏาน ได้ร่วมกันออกบิณฑบาตในเมืองแห่งนี้ ท่ามกลางบรรยากาศของเมืองโบราณที่ยังคงมีชีวิตด้วยศรัทธาของผู้คน

คณะพระยังได้รับความเมตตาให้ประกอบ พิธีเปิดโครงการใต้ร่มเงาของต้นพระศรีมหาโพธิ์ (Sri Maha Bodhi) ต้นไม้ศักดิ์สิทธิ์ที่สืบสายมาจากต้นพระศรีมหาโพธิ์ที่พุทธคยา และได้รับการยกย่องว่าเป็นต้นไม้ที่มีการบันทึกประวัติยาวนานที่สุดในโลก

หลังจากนั้นคณะพระได้เดินทางไปสวดมนต์ที่ Ruwanwelisaya เจดีย์สำคัญคู่บ้านคู่เมืองของศรีลังกา บรรยากาศเต็มไปด้วยศรัทธา ความสงบ และความรู้สึกเชื่อมโยงกับพุทธประวัติอย่างลึกซึ้ง

รากเหง้าพระไตรปิฎก : อาลุวิหาร

อีกสถานที่สำคัญที่คณะพระได้เดินทางไปเยือนคือ Aluvihara Rock Temple ซึ่งมีความสำคัญอย่างยิ่งในประวัติศาสตร์พระพุทธศาสนา

สถานที่แห่งนี้คือจุดที่ พระไตรปิฎกถูกบันทึกลงบนใบลานครั้งแรกของโลก เมื่อกว่าสองพันปีก่อน ก่อนหน้านั้นคำสอนของพระพุทธเจ้าถูกสืบทอดด้วยวิธี “มุขปาฐะ” คือการท่องจำ สาธยาย และถ่ายทอดจากครูสู่อาจารย์ต่อเนื่องกันหลายชั่วรุ่น

เมื่อถึงยุคที่เห็นความจำเป็นต้องรักษาคำสอนให้มั่นคงยิ่งขึ้น พระสงฆ์จึงได้บันทึกพระธรรมลงบนใบลานที่วัดแห่งนี้ กลายเป็นเหตุการณ์สำคัญในประวัติศาสตร์พระพุทธศาสนา

ในโอกาสนี้ เจ้าอาวาสวัดได้เมตตาอธิบายขั้นตอนการจารใบลานอย่างละเอียด พร้อมสาธิตวิธีการจาร และเปิดโอกาสให้คณะพระได้ทดลองทำด้วยตนเอง ประสบการณ์ดังกล่าวทำให้เห็นอย่างชัดเจนว่าการรักษาพระธรรมในอดีตต้องอาศัยทั้งสติ ความอดทน และความแม่นยำเพียงใด

ศรีลังกาในสามมิติของพระพุทธศาสนา

การเดินทางครั้งนี้ทำให้เห็นศรีลังกาในสามมิติสำคัญของพระพุทธศาสนา ได้แก่

1. มิติแห่งการปฏิบัติ
วัดป่าที่เคร่งครัดและจริงจังกับการภาวนาเพื่อมรรคผล

2. มิติแห่งประวัติศาสตร์
แผ่นดินที่มีบทบาทสำคัญในการรักษาและบันทึกพระไตรปิฎก

3. มิติแห่งศรัทธาสาธารณะ
เมืองพุทธที่ยังคงมีชีวิตด้วยศรัทธาของผู้คน

จากป่าวิเวกของ Na Uyana
สู่ต้นพระศรีมหาโพธิ์ที่ อนุราธปุระ
และสู่ใบลานที่ อาลุวิหาร

ทั้งหมดเชื่อมโยงกันเป็นภาพเดียวกันว่า พระพุทธศาสนาไม่ได้ดำรงอยู่เพียงด้วยคัมภีร์ หรือเพียงด้วยพิธีกรรม แต่ดำรงอยู่ได้ด้วย การปฏิบัติจริง และ การสืบทอดอย่างรับผิดชอบ จากรุ่นสู่รุ่น

ทั้งนี้ คณะพระไทยมีกำหนดเดินทางกลับจากประเทศศรีลังกาในวันที่ 5 มีนาคม 2569 ถือเป็นการสิ้นสุดโครงการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ของปีที่ 4 อย่างสมบูรณ์.