เรื่องราวของหลวงพ่อปาน วัดบางนมโค พระเกจิอาจารย์ใหญ่ผู้เป็นครูของหลวงปู่บุดดาและหลวงพ่อฤาษีลิงดำ แม้เชี่ยวชาญคาถาอาคมแต่ท่านยึดคติสมถะ “ถ้ารวยไม่ใช่พระ พระต้องรวยด้วยบุญญาบารมี” ปฏิเสธแม้โอกาสถูกหวยจากเทวดา สะท้อนธรรมะสำคัญว่า การสะเดาะกิเลสมีค่ากว่าสะเดาะเคราะห์ใด ๆ

เมื่อศรัทธาถูกสั่นคลอน พุทธทาสภิกขุชี้ว่าอย่าเพิ่มศรัทธาแบบตาบอด แต่ให้ "ซักฟอกศรัทธา" ด้วยปัญญา เรียนรู้แนวคิดลึกซึ้งเกี่ยวกับศรัทธาที่แท้จริงซึ่งต้องอาศัยความรู้ ความเข้าใจ และการปฏิบัติ จึงจะนำมาซึ่งความสงบสุขที่ยั่งยืน

การเสื่อมศรัทธานั้นไม่ได้เกิดจากข่าวพระประพฤติผิดเพียงไม่กี่รูป แต่เป็นผลลัพธ์ของบทบาทวัดไทยที่ค่อยๆ เปลี่ยนไปจากพื้นที่ของการฝึกจิตสู่พื้นที่ของพิธีกรรม วัตถุนิยม และกิจกรรมที่ขาดความหมายเชิงธรรมะ