ในท่ามกลางวิกฤตการณ์ ความขัดแย้ง ความเสื่อมทรามทางศีลธรรม และความทุกข์ของปัจเจกบุคคลที่เพิ่มสูงขึ้น พุทธทาสภิกขุ ได้เสนอคำอธิบายรากเหง้าของปัญหาเหล่านั้นผ่านแนวคิด "การศึกษาหมาหางด้วน" ที่ไม่เพียงแต่เป็นคำวิพากษ์ที่รุนแรงต่อระบบการศึกษา แต่ยังเป็นการเรียกร้องให้เกิดการปฏิรูปอย่างถึงแก่นเพื่อสร้าง "ความเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์" ขึ้นมาใหม่