ก่อนจะเป็น “พุทธทาสภิกขุ” เด็กชายเงื่อมเคยเป็นวัยรุ่นผู้ต้องแบกภาระครอบครัวตั้งแต่อายุ 16 ปี ทำงานค้าขาย แบกของ ผ่าฟืน และส่งเสียน้องชายเรียนต่อ แต่ท่ามกลางชีวิตที่หนักเกินวัย เขากลับหลงใหลการอ่านและถกเถียงธรรมะ จนเมื่อถึงเวลาบวชเพียง 3 เดือนตามประเพณี รสชาติของธรรมะและการเทศน์กลับทำให้ตัดสินใจไม่สึก

ชีวิตเด็กวัด 3 ปีของเด็กชายเงื่อม ไม่ได้สอนแค่ ก ข ก กา แต่หล่อหลอมวินัย ความอดทน ไหวพริบ และปฏิภาณการพูด จนกลายเป็นรากฐานสำคัญของพุทธทาสภิกขุในอนาคต

ย้อนดูวัยเยาว์ของ “เด็กชายเงื่อม” หรือพุทธทาสภิกขุ ผ่านรากฐานครอบครัวพุมเรียงที่หล่อหลอมท่านด้วยความประหยัด ความรักการอ่าน งานช่าง งานครัว และวิญญาณกวี ก่อนเติบโตเป็นพระนักคิดผู้เปลี่ยนภูมิทัศน์ของพุทธศาสนาไทย

“เล่าไว้เมื่อวัยสนธยา” คือหนังสือที่ถ่ายทอดชีวิต ความคิด และเส้นทางการแสวงหาธรรมของพุทธทาสภิกขุอย่างเป็นมนุษย์และจริงใจ ตั้งแต่วัยเด็ก การบวชเรียน การตั้งคำถามต่อระบบเดิม ไปจนถึงการก่อตั้งสวนโมกขพลาราม หนังสือเล่มนี้ไม่ได้เป็นเพียงชีวประวัติของพระนักคิดรูปสำคัญของไทย แต่เป็นบันทึกการเดินทางภายในของผู้กล้าทวนกระแสโลก เพื่อค้นหาแก่นแท้ของชีวิต ธรรมะ และอิสรภาพจากความยึดมั่น ถือเป็นหนังสือที่ชวนผู้อ่านกลับมาตั้งคำถามกับเป้าหมายชีวิตของตนเองอย่างลึกซึ้ง

บันทึกชีวิตของพุทธทาสภิกขุในฐานะแบบอย่างของผู้กล้าแสวงหาหนทางของตนเอง กล้าตั้งคำถามกับโลก และเลือกใช้ชีวิตอย่างเรียบง่าย ลึกซึ้ง และซื่อตรงต่อความจริงภายใน

รำลึก “ประชา หุตานุวัตร” นักคิดและนักสังคม ผู้เป็นหนึ่งในแรงบันดาลใจการจัดตั้งหอจดหมายเหตุพุทธทาส อินทปัญโญ และผู้ริเริ่มงาน “เล่าไว้เมื่อวัยสนธยา” เรื่องราวการจากไปอย่างสงบ การดูแลด้วย “ชีวันตาภิบาลอันตะ” และมรดกทางความคิดที่ยังคงอยู่กับสวนโมกข์กรุงเทพ

“ผมก็แสวงหาไปที่ต่างๆ หลายที่ ในที่สุดหาคนคุยรู้เรื่องไม่ได้ ผมก็มาจบที่สวนโมกข์...คือท่านอาจารย์ผมเถียงได้ เถียงถึงที่สุดได้ เถียงจนเราพอใจได้ แล้วท่านก็ไม่ว่า